{"id":37222,"date":"2023-05-24T13:09:15","date_gmt":"2023-05-24T18:09:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/?p=37222"},"modified":"2023-05-24T13:09:15","modified_gmt":"2023-05-24T18:09:15","slug":"asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/","title":{"rendered":"Asesinan a sabedora ancestral y su pareja en Jambal\u00f3"},"content":{"rendered":"<p><strong>ASESINAN A SABEDORA ANCESTRAL Y SU PAREJA EN JAMBAL\u00d3<\/strong><\/p>\n<p>El Tejido de Defensa de la Vida y los Derechos Humanos informa a la comunidad en general y a la opini\u00f3n p\u00fablica nacional e internacional sobre las recientes desarmon\u00edas territoriales ocurridas en el resguardo de Jambal\u00f3, norte del Cauca.<\/p>\n<p>En la noche del lunes 22 de mayo fueron raptados los comuneros Libia Quiguan\u00e1s y Tel\u00e9sforo Ipia, ambos de 45 a\u00f1os de edad, residentes de la vereda La Mina, zona media del resguardo de Jambal\u00f3. Al parecer fueron raptados en su casa por personas desconocidas. Tras conocerse la denuncia de su desaparici\u00f3n, este mi\u00e9rcoles 24 de mayo la guardia ind\u00edgena realiz\u00f3 la b\u00fasqueda en la zona y sus cuerpos fueron encontrados a orillas del r\u00edo Jambal\u00f3 con heridas mortales causadas con arma blanca.<\/p>\n<p>La mayora Libia Quiguan\u00e1s era sabedora ancestral &#8211; <em>kiwe th\u00eb\u2019j<\/em> (o m\u00e9dica tradicional) de su vereda. Este doble asesinato ocurre en el territorio de Jambal\u00f3, que ha sido fuertemente golpeado por el recrudecimiento del conflicto armado en las \u00faltimas semanas. Las autoridades se encuentran en el proceso de investigaci\u00f3n de este grave hecho.<\/p>\n<p>Nuevamente asesinan a un sabedor ancestral del pueblo nasa. En los \u00faltimos a\u00f1os han incrementado este tipo de hechos que van en contra de nuestra pervivencia f\u00edsica y cultural como pueblo, haciendo cada vez m\u00e1s grave el proceso de exterminio al que estamos siendo sometidos y sometidas. Tan solo el pasado 18 de abril fue asesinado en el municipio de Caloto el sabedor ancestral Isa\u00edas Quiguan\u00e1s y apenas el 17 de marzo fue asesinada la partera Marleny G\u00fceg\u00fce en el municipio de Miranda. Adem\u00e1s, en los \u00faltimos a\u00f1os ha ocurrido lo mismo con sabedores de diversos territorios de la zona norte: Mar\u00eda Nelly Cuetia Dagua y \u00c1ngel Mar\u00eda Tr\u00f3chez Medina, en Corinto, en mayo de 2020; Enrique Guejia, en Tacuey\u00f3, en agosto de 2019; Benancio Taquin\u00e1s, en Jambal\u00f3, en abril de 2013; Miguel \u00c1ngel Conda, en Jambal\u00f3, en noviembre de 2013; Lisandro Tenorio, en L\u00f3pez Adentro, en 2012.<\/p>\n<p>Los violentos han intentado sistem\u00e1ticamente acabar con la ra\u00edz de nuestra espiritualidad y nuestra cosmovisi\u00f3n. Se\u00f1alamos ante el mundo la continuidad de este extermino cultural y exigimos la protecci\u00f3n efectiva como pueblo nasa.<\/p>\n<p><strong>Tejido de Defensa de la Vida y los Derechos Humanos<\/strong><\/p>\n<p><strong>\u00c7xhab Wala Kiwe \u2013 ACIN<\/strong><\/p>\n<p><strong>24 de mayo de 2023<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ASESINAN A SABEDORA ANCESTRAL Y SU PAREJA EN JAMBAL\u00d3 El Tejido de Defensa de la Vida y los Derechos Humanos informa a la comunidad en general y a la opini\u00f3n p\u00fablica nacional e internacional sobre las recientes desarmon\u00edas territoriales ocurridas en el resguardo de Jambal\u00f3, norte del Cauca. En la noche del lunes 22 de <\/p>\n","protected":false},"author":13,"featured_media":34431,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v20.12 - https:\/\/yoast.com\/wordpress\/plugins\/seo\/ -->\n<title>Asesinan a sabedora ancestral y su pareja en Jambal\u00f3 - Consejo Regional Ind\u00edgena del Cauca - CRIC<\/title>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_ES\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Asesinan a sabedora ancestral y su pareja en Jambal\u00f3 - Consejo Regional Ind\u00edgena del Cauca - CRIC\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"ASESINAN A SABEDORA ANCESTRAL Y SU PAREJA EN JAMBAL\u00d3 El Tejido de Defensa de la Vida y los Derechos Humanos informa a la comunidad en general y a la opini\u00f3n p\u00fablica nacional e internacional sobre las recientes desarmon\u00edas territoriales ocurridas en el resguardo de Jambal\u00f3, norte del Cauca. En la noche del lunes 22 de\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Consejo Regional Ind\u00edgena del Cauca - CRIC\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/cric.colombia\/\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2023-05-24T18:09:15+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/ACIN-BOLETIN-DE-DERECHOS-HUMANOS-ACIN-v2.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"1200\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"pccriceditor\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@CRIC_Cauca\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@CRIC_Cauca\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"pccriceditor\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"2 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\/\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/\"},\"author\":{\"name\":\"pccriceditor\",\"@id\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#\/schema\/person\/78004c978cf4d1d5326b7078c16b0e60\"},\"headline\":\"Asesinan a sabedora ancestral y su pareja en Jambal\u00f3\",\"datePublished\":\"2023-05-24T18:09:15+00:00\",\"dateModified\":\"2023-05-24T18:09:15+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/\"},\"wordCount\":415,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#organization\"},\"articleSection\":[\"Actualidad Ind\u00edgena del Cauca\"],\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/\",\"url\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/\",\"name\":\"Asesinan a sabedora ancestral y su pareja en Jambal\u00f3 - Consejo Regional Ind\u00edgena del Cauca - CRIC\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#website\"},\"datePublished\":\"2023-05-24T18:09:15+00:00\",\"dateModified\":\"2023-05-24T18:09:15+00:00\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/\"]}]},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Portada\",\"item\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Asesinan a sabedora ancestral y su pareja en Jambal\u00f3\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#website\",\"url\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/\",\"name\":\"Consejo Regional Ind\u00edgena del Cauca - CRIC\",\"description\":\"P\u00e1gina oficial del Consejo Regional Ind\u00edgena del Cauca, Colombia\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":\"required name=search_term_string\"}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#organization\",\"name\":\"Consejo Regional Ind\u00edgena del Cauca\",\"url\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#\/schema\/logo\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/logo_cric.jpg\",\"contentUrl\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/logo_cric.jpg\",\"width\":512,\"height\":512,\"caption\":\"Consejo Regional Ind\u00edgena del Cauca\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#\/schema\/logo\/image\/\"},\"sameAs\":[\"https:\/\/www.facebook.com\/cric.colombia\/\",\"https:\/\/twitter.com\/CRIC_Cauca\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#\/schema\/person\/78004c978cf4d1d5326b7078c16b0e60\",\"name\":\"pccriceditor\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#\/schema\/person\/image\/\",\"url\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e693116508ed673b246753044786757b?s=96&d=retro&r=g\",\"contentUrl\":\"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e693116508ed673b246753044786757b?s=96&d=retro&r=g\",\"caption\":\"pccriceditor\"},\"url\":\"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/author\/pccriceditor\/\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Asesinan a sabedora ancestral y su pareja en Jambal\u00f3 - Consejo Regional Ind\u00edgena del Cauca - CRIC","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/","og_locale":"es_ES","og_type":"article","og_title":"Asesinan a sabedora ancestral y su pareja en Jambal\u00f3 - Consejo Regional Ind\u00edgena del Cauca - CRIC","og_description":"ASESINAN A SABEDORA ANCESTRAL Y SU PAREJA EN JAMBAL\u00d3 El Tejido de Defensa de la Vida y los Derechos Humanos informa a la comunidad en general y a la opini\u00f3n p\u00fablica nacional e internacional sobre las recientes desarmon\u00edas territoriales ocurridas en el resguardo de Jambal\u00f3, norte del Cauca. En la noche del lunes 22 de","og_url":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/","og_site_name":"Consejo Regional Ind\u00edgena del Cauca - CRIC","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/cric.colombia\/","article_published_time":"2023-05-24T18:09:15+00:00","og_image":[{"width":1200,"height":600,"url":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/ACIN-BOLETIN-DE-DERECHOS-HUMANOS-ACIN-v2.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"pccriceditor","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@CRIC_Cauca","twitter_site":"@CRIC_Cauca","twitter_misc":{"Escrito por":"pccriceditor","Tiempo de lectura":"2 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/"},"author":{"name":"pccriceditor","@id":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#\/schema\/person\/78004c978cf4d1d5326b7078c16b0e60"},"headline":"Asesinan a sabedora ancestral y su pareja en Jambal\u00f3","datePublished":"2023-05-24T18:09:15+00:00","dateModified":"2023-05-24T18:09:15+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/"},"wordCount":415,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#organization"},"articleSection":["Actualidad Ind\u00edgena del Cauca"],"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/","url":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/","name":"Asesinan a sabedora ancestral y su pareja en Jambal\u00f3 - Consejo Regional Ind\u00edgena del Cauca - CRIC","isPartOf":{"@id":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#website"},"datePublished":"2023-05-24T18:09:15+00:00","dateModified":"2023-05-24T18:09:15+00:00","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/"]}]},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/asesinan-a-sabedora-ancestral-y-su-pareja-en-jambalo\/#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Portada","item":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Asesinan a sabedora ancestral y su pareja en Jambal\u00f3"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#website","url":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/","name":"Consejo Regional Ind\u00edgena del Cauca - CRIC","description":"P\u00e1gina oficial del Consejo Regional Ind\u00edgena del Cauca, Colombia","publisher":{"@id":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/?s={search_term_string}"},"query-input":"required name=search_term_string"}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#organization","name":"Consejo Regional Ind\u00edgena del Cauca","url":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/logo_cric.jpg","contentUrl":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/wp-content\/uploads\/2015\/08\/logo_cric.jpg","width":512,"height":512,"caption":"Consejo Regional Ind\u00edgena del Cauca"},"image":{"@id":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/cric.colombia\/","https:\/\/twitter.com\/CRIC_Cauca"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#\/schema\/person\/78004c978cf4d1d5326b7078c16b0e60","name":"pccriceditor","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/#\/schema\/person\/image\/","url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e693116508ed673b246753044786757b?s=96&d=retro&r=g","contentUrl":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/e693116508ed673b246753044786757b?s=96&d=retro&r=g","caption":"pccriceditor"},"url":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/author\/pccriceditor\/"}]}},"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/wp-content\/uploads\/2022\/05\/ACIN-BOLETIN-DE-DERECHOS-HUMANOS-ACIN-v2.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37222"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/users\/13"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37222"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37222\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37223,"href":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37222\/revisions\/37223"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media\/34431"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37222"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37222"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.cric-colombia.org\/portal\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37222"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}